اثرات بی نظیر شطرنج بر روی مغز

اثرات بی‌نظیر شطرنج بر روی مغز
شطرنج فعالیت مغزی پیچیده‌ای است که نیاز به تعقل، تمرکز و قدرت تصمیم‌گیری بالا دارد. انجام ورزش شطرنج فواید مغزی زیادی به همراه دارد.


ورزش شطرنج به “بازی پادشاهان” معروف است. در این ورزش مغز به کار گرفته می‌شود تا حرکات حریف برای حمله پیش‌بینی شود.

هرچقدر که مطالعات بیشتری درباره مغز انجام می‌شود مشخص می‌شود که ورزش شطرنج ابزاری برای تقویت توانایی‌های مغزی است.


مغز شطرنج بازان حرفه ای چه تفاوتی با مغز دیگران دارد؟
وقتی افراد سالهای طولانی شطرنج بازی میکنند، قسمتهایی از مغزشان با هم مرتبط میشود تا بتوانند به طور خودکار وضعیت بازی را با نگاه به صفحه شطرنج تشخیص بدهند و به طور شهودی حرکت بعدی را انتخاب کنند.


به طور کل میتوان بازیکنان شطرنج را به دو دسته تقسیم کرد: حرفه ای ها و آماتورها. تفاوت بین آنها هم یک ریشه اصلی دارد: تمرین و تجربه طی زمانی طولانی.

اما این تمرین و تجربه چه تاثیری دارد که از یک آماتور، یک فرد حرفه ای میسازد؟

محققین جواب این سوال را به تازگی پیدا کرده اند. آنها میگویند حرفه ای ها طی سالها تمرین به مغزشان یاد میدهند که به نحوی متفاوت عمل کند.

محققین ژاپنی با تصویربرداری ام.آر.آی از مغز بازیکنان حرفه ای و آماتور بازی شاگی (که همان شطرنج ژاپنیها است)، فعالیت مغزی آنها را در برابر الگوهای مختلف چیدمان صفحه شاگی بررسی کردند.

آنها از افراد میخواستند که در برابر هر چیدمان، به حرکت بعدی خود عمیقا فکر کنند. نتایج این مطالعه نشان داد که وقتی افراد حرفه ای به صفحه بازی نگاه میکنند، مناطقی از لوب آهیانه مغزشان که با تصاویر دیداری و حافظه اپیزودیک مرتبط است، فعال میشود.

همچنین وقتی این افراد تحت فشار قرار میگرفتند تا حرکت بعدی بازی را سریع انتخاب کنند، منطقه دیگری از مغزشان به نام هسته دمی فعال میشود.

هسته دمی قسمتی از مغز است که با فعالیتهای معطوف به هدف فرد ارتباط دارد.

به گفته محققین، در مغز بازیکنان آماتور شطرنج چنین الگوی فعالیتی دیده نمیشود. آنها بر این باورند که افرادی که سالها شطرنج بازی میکنند، مداری را بین این دو قسمت از مغز خود تکمیل میکنند که به آنها کمک میکند به سرعت حالت بازی را تشخیص بدهند و گام بعدی را انتخاب کنند.

در واقع با این تغییر در فعالیت مغزی، آنها میتوانند به نحوی شهودی، هدفگرایانه و البته با استفاده از روش تشخیص الگو، با سرعتی بالاتر و بدون نیاز به هیچ جستجوی هشیارانهای در مغز، بازی کنند.

در واقع این شهود نتیجه سالها تمرین آنها است و ربطی به الهام شدن ندارد که پدیدهای غیرقابل پیشبینی و بسیار نادر است.

بدین ترتیب، وقتی یک بازیکن حرفهای به صفحه شطرنج نگاه میکند، قسمتهایی از مغزش با هم مرتبط میشوند تا به طور خودکار وضعیت بازی را شناسایی کند و باز هم به طور خودکار، حرکت بعدی را انتخاب کند.


فواید شطرنج:
1) شطرنج IQ را افزایش می‌دهد
همیشه تصور می‌شد که شطرنج برای کسانی که قوه تعقل بهتر و IQ بالاتری دارند استفاده می‌شود.

با این حال درباره شطرنج مسئله مرغ و تخم مرغ مطرح است. اینکه آیا افراد باهوش‌تر به سمت شطرنج می‌روند یا بازی کردن شطرنج باعث باهوش‌تر شدن می‌شود؟

در مطالعات اخیر مشخص شده است که بازی شطرنج باعث افزایش هوش می‌شود. در این مطالعات ۴ هزار فرد اهل ونزوئلا مورد بررسی قرار گرفتند و مشخص شد که بعد از ۴ ماه آموزش شطرنج IQ آن‌ها افزایش یافته است.


۲) شطرنج از آلزایمر جلوگیری می‌کند
از آنجایی که مغز مانند یک ماهیچه عمل می‌کند، نیاز به ورزش دادن دارد.

مطالعات منتشر شده در مجله پزشکی انگلیسی نشان داده است افرادی که بالای ۷۵ سال سن دارند اگر شطرنج بازی کنند و فعالیت‌های مغزی از این دست داشته باشند، کمتر مشکل اختلال حواس پیدا می‌کنند.

در این بررسی‌ها مشخص شده است بافت‌های مغزی که از آن‌ها استفاده نمی‌شود قدرت خود را از دست می‌دهند. بنابراین دلیل کافی برای روی آوردن به شطرنج قبل از رسیدن به سن ۷۵ سالگی وجود دارد.


۳) شطرنج هر دو طرف مغز را پرورش می‌دهد
در مطالعات محققان آلمانی مشخص شده است افرادی که شطرنج بازی می‌کنند هر دو نیم کره مغز را پرورش می‌دهند.

آن‌ها انتظار داشتند که در بررسی‌ها مشاهده کنند نیمکره چپ مغز افرادی که شطرنج‌ بازی می‌کنند قوی‌تر است اما در کمال ناباوری دریافتند که نیم‌کره راست مغز این افراد نیز با همان کیفیت کار می‌کند.


۴) شطرنج خلاقیت را افزایش می‌دهد
از آنجایی که نیم کره راست مغز مربوط به خلاقیت می‌شود، انجام شطرنج خلاقیت را نیز افزایش می‌دهد.

 

شطرنج‌ بازی کردن ابتکار را افزایش می‌دهد.

مطالعات بر روی دانش‌آموزان که یک روز در هفته شطرنج بازی می‌کردند و مقایسه آن‌ها با افرادی که یک روز در هفته با کامپیوتر کار می‌:ردند یا فعالیت‌های مختلف دیگری انجام می‌دادند نشان داد افرادی که شطرنج بازی می‌کنند ذهن خلاق‌تری نسبت به دیگران دارند.


۵) شطرنج حافظه را افزایش می‌دهد
برای خوب شطرنج بازی کردن نیاز به حافظه خوب داریم زیرا باید حرکات حریف را به خاطر بسپاریم و در حرکات بعد آن‌ها را به یاد بیاوریم.

در مطالعات انجام شده به مدت ۲ سال مشخص شد دانش‌آموزانی که به طور مرتب شطرنج بازی می‌کنند حافظه و توانایی سازماندهی بیشتری دارند.


۶) شطرنج توانایی حل مسئله را افزایش می‌دهد
بازی شطرنج مانند یک پازل بزرگ است که نیاز به حل دارد. مطالعاتی بر روی ۴۵۰ دانش‌آموز سطح پنجم انجام شد.

 

این افراد به سه گروه تقسیم شدند. گروه اول از سطح یک برنامه ریاضی عادی خود را انجام دادند. گروه بعد از سطح اول ریاضی را با یادگیری شطرنج همراه کردند و گروه سوم از همان سطح یک شروع به یادگیری و انجام شطرنج کردند.

تست‌ها نشان داد که توانایی حل مسئله در گروه سوم ۸۱٫۲ درصد، در گروه دوم ۶۲ درصد و در گروه اول ۲۱٫۴۶ درصد بود.


۷) شطرنج توانایی خواندن را افزایش می‌دهد
در مطالعات انجام شده بر روی ۵۳ دانش‌آموز مشخص شد افرادی که شطرنج بازی می‌کنند توانایی خواندن بهتری دارند.


۸) شطرنج تمرکز را افزایش می‌دهد
تمرکز عمیق در شطرنج باعث پیشرفت نتایج بازیکنان می‌شود. اگر در حین مسابقه حتی چندد ثانیه حواس فرد پرت شود می‌تواند بر نتیجه بازی تاثیر‌گذار باشد.

با توجه به اینکه شطرنج نیاز زیادی به تمرکز دارد توانایی تمرکز افرادی که این ورزش را انجام می‌دهند نیز بیشتر است.


۹) شطرنج رشد سلول‌های عصبی را افزایش می‌دهد
سلول‌های عصبی به شکل درخت هستند و سیگنال‌های عصبی را منتقل می‌کنند.

هرچقدر سلول‌های عصبی بیشتر باشند، سیگنال‌های بیشتری جابه‌جا می‌شوند. انجام فعالیت‌های پیچیده مغزی همچون شطرنج رشد سلول‌های عصبی را افزایش می‌دهد.


۱۰) شطرنج قدرت برنامه‌ریزی و پیش‌بینی را افزایش می‌دهد
شطرنج باعث گسترش پوسته جلوی مغز می‌شود، این قسمت مربوط به برنامه‌ریزی، قضاوت و کنترل می‌شود. گسترش این قسمت از مغز باعث انجام تصمیم‌گیری‌ها بهتر در شرایط پیچیده می‌شود.


۱۱) مسئولیت پذیری را افزایش می‌دهد
اگر می خواهید فرزندتان مسئولیت پذیر بار بیاید و قدرت پذیرش اشتباهاتش را پیدا کند، بهتر است او را با شطرنج آشنا کنید.

از آنجا که در این بازی، فرد برای حرکت اشتباهی که انجام می دهد، به سرعت تنبیه می شود و باید اشتباهاتش را با راه های تازه جبران کند، شطرنج می تواند ورزشی ایده آل برای فرزند شما باشد.

این بازی به کودک شما یاد می دهد که مسئولیت اشتباهاتش را بپذیرد و بعد از تنبیه شدن، دلگیر یا ناامید نشود و با تفکر منطقی تر، بتواند اشتباه خود را جبران کند.


۱۲) بهترین بودن برای موفق شدن را یاد می‌دهد
فرزند شما می‌فهمد که اگر این بازی را خوب بداند، باز هم کسانی هستند که از او توانمند ترند و می داند که اگر در این بازی بهترین باشد، بدون توجه به سن، جنسیت و طبقه اجتماعی آدم ها، می تواند بر آنها پیروز شود.

فرزند شما از این بازی یاد می گیرد که تنها دلیل موفقیت، او و تصمیماتش هستند و تفاوت های اجتماعی و سنی، کمترین نقش را بازی می کنند.

اگر شطرنج بتواند این تفکر را در فرزند شما شکل دهد، اعتماد به نفسش بیشتر می شود و یاد می گیرد که خودش، می تواند پله ترقی خود باشد.


13) فکر کردن را یاد می‌دهد
شطرنج به فرزند شما کمک می کند یک الگوی فکری در خود ایجاد کند و بتواند از آن درست استفاده کند.

او یاد می گیرد همه نظریه هایش درست نیستند و گاهی لازم است از دیگران الگو بگیرد و مسیر فکری اش را تغییر دهد.

اگر فرزند شما با شطرنج آشنا باشد، می داند که برای حل هر مسئله ای باید راهی ویژه را جست وجو کند.


۱۴) کنترل احساسات را آموزش می‌دهد
بازی شطرنج برخلاف بسیاری از بازی های دیگر، تنها با برد و باخت پایان بازی همراه نیست.

 

در تمام لحظات بازی، شطرنج باز این احساس را دارد و با زدن یا از دست دادن هر مهره، حس بردن یا باختن را تجربه می کند.

اما فرزند شما در جریان این بازی، یاد می گیرد که خودش را کنترل کند و در مقابل بردن یا باختن، هیجان زده برخورد نکند.